ـــ فرهنگ ایران

فیلم مستند پرخوانان ترکمن آماده اکران شد

۲۳ آبان ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

فیلم مستند پرخوانان ترکمن آماده اکران شد.

 .

0031

شمنیزم اولین و ابتدایی‌ترین شکل شناخته‌شده­ دینی است که در میان قبایل اولیه­ انسانی شکل گرفته است. در واقع شکل‌گیری این آیین را باید به دوره­ شکارگری نسبت داد. توتم‌های حیوانی که مرکب شمن برای سفر به دنیای ارواح هستند و یا روح‌های حیوانی یاری‌رسان که در خدمت شمن قرار می‌گیرند، بازمانده­ این دوران‌اند که ارتباط انسان با جهان حیوانی را تداعی می‌کنند.

مغولستان به عنوان نخستین خاستگاه شمنیزم در جهان، روزگاری سرزمین قوم اوغور، اجداد ترکمن‌های امروزی بوده است. پرخوان‌ها به عنوان آخرین و اصلی‌ترین بازمانده «شمن‌ها» در بین قوم ترکمن معروف‌اند و با سفر به دنیای آل و ارواح و جن و پری، راز بیماران خود را کشف و به درمان آنان می‌پردازند

فیلم مستند پرخوانان ترکمن به کارگردانی صادق دقتی نجد و رحیم مرتضی‌وند و به تهیه کنندگی موسسه میراث فردا، که بر اساس طرح مطالعاتی درمانگران بومی و آیینی ترکمن طی چند سال پژوهش و تصویربرداری در مناطق شمال شرقی ایران به تولید رسیده است، سرانجام آماده نمایش شد. این‌ مستند بلند ۷۵ دقیقه‌ای در دو نسخه انگلیسی و فارسی، با نگاهی علمی، آیین پرخوانی، یکی از کهن‌ترین آیین‌های درمانی و شمنی ترکمن‌ها را به تصویر می‌کشد.

پرخوانان ترکمن یک مستند پژوهشی با رویکرد مردم‌شناسی است، این فیلم ضمن بررسی ریشه‌های تاریخی، فرهنگی و اعتقادی آیین پرخوانی، سعی در شناخت چگونگی و چرایی این آیین کهن دارد و مراحل تشرف و درمان را مرحله به مرحله به تصویر می‌کشد. این مستند آیینی که اکنون به چند جشنواره خارجی ارسال گردیده، پس از جشنواره در برخی محافل علمی و هنری کشور نمایش داده خواهد شد.

همچنین با اتمام تولید فیلم پرخوانان ترکمن، موسسه میراث فردا تدوین فیلم مستند کوچَ کوچ (روایتی قوم‌نگارانه از کوچ عشایر تالش) را آغاز کرده که امید است تا پایان نیمه اول سال ۹۶ آماده نمایش گردد. علاقه‌مندان می‌توانند اخبار فیلم‌های تولیدی موسسه را از طریق همین سایت دنبال کنند.

روزهای گرم و آفتابی تیر ماه در میان عشایر شهرستان ایوان(ایلام) منصور منصوری مقدم

۸ مهر ۱۳۹۴ ۴ دیدگاه
IMG_1003

سیه مال(سیاه چادر) نماد زندگی عشایر کُرد، ارتفاعات بانکول، تیر ماه ۱۳۹۴  عکاس: منصور منصوری مقدم

برای من شنیدن کلمه عشایر، تداعی گر زنان و مردانی  است که از اوانم کودکیم تا الان بصورت متناوب و در دوره های زمانی گوناگون و در مکان پست و بلند دیارم با آنها روبرو بوده و در هر گوشه و کناری از منطقه ای زیست من، حضور و وجود آنها در قالب نشانه های برجسته ای مانند سیاه چادرهای برافراشته، گله های دام و انسان های زجر کشیده و سرد و گرم چشیده روزگار ولی مهمانواز و ساده با صورت های آفتاب سوخته به چشم می آید. دیار این عشایری که از آن سخن رفت شهرستان ایوان می باشد منطقه ای کوهستانی و با آب و هوایی معتدل در  ایلام و در دامنه رشته کوه های زاگرس٫ آری جامعه روستایی و شهری این دیار نیز به نوعی ریشه در جامعه عشایری آن دارد که  به دلایل اجباری یا اختیاری پیشه چندین هزار ساله پیشینان خود را کنار گذاشته و در حال حاضر بخشی بزرگی از جمعیت آن، در شهر ایوان و روستاهای آن سکنی گزیده اند و تشکیل جماعت های روستایی و شهری داده اند. به دلیل بافت نسبتاً سنتی، هنوز هم اهالی منطقه هویت خود را از تیره و طایقه ای می گیرند که در آن متولد شده و رشد کرده اند و این داغ هویتی را به پیشانی داشته و خود را با آن از دیگران متمایز و با خودی ها یکی می دانند. طوری که در موقعیت های مختلف هنگام حضور و برقراری ارتباط و تعامل با آنها بلافاصله با این سوال  مواجه می شویدکه از  کدام تیره و طایفه هستی؟

عشایر کوچرو شهرستان ایوان در فصول سرد سال، گستره‏هاى مرتفع کوهستانى را رها کرده و به گستره‏هاى پست دشت‏هاى قشلاقى واقع در سومار، تنگه کوشک،«کیانه»، «چرو زه رد»، «شیره پنه»، «شاوله»، «دلگان» و … کوچ مى‏کنند و بر عکس در فصول گرم سال به مرتفعات ییلاقى «بانکول»، «شیوه ره زیول»، «گامیه ر»، … و عده ای هم به اطراف روستاها پناه برده که این الزامات وراى تبعیت از شرایط اقلیمى، از وضعیت رویش نباتات مرتعى نیز تبعیت مى‏کند. چون ماندگارى دائم جمعیت در مرتفعات کوهستانى بدلیل شرایط نامساعد زمستانه بسیار دشوار است، لذا در گستره‏هاى کوهستانى، تمرکز جمعیت بسیار محدود است. تاثیر حیات عشایرى بر نظام استقرار عشایرى، با توجه به ضرورتهاى کوچ و جابجایى جمعیت و دام براى استفاده از مراتع، استقرارهاى موقت بوده که موجب شکل‏گیرى آبادیهاى خرد و پراکنده در قلمرو شهرستان و سایر نقاط استان، بویژه گستره‏هاى پست قشلاقى و مرتفعات ییلاقى بوده است. ادامه ی نوشته

جشن انگور در آذربایجان

۳۰ شهریور ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

برگزاری جشن در هنگام برداشت محصولات در همه جای جهان رواج دارد و مردم ایران نیز علاوه برجشن‌های ملی و تقویمی، مراسم شادمانی و پایکوبی را در زمان برداشت محصولات خود بر پا می‌کرده‌اند.

jashn e angoor
«جشن انگور» نیز یکی از این آیین‌های مردمی است که از روزگاران گذشته در مناطق مختلفی از کشور که محصول انگور در آن‌ها کشت می‌شود، برگزار می‌شد. این مراسم نمادین، در منطقه‌ی آذربایجان خصوصا ارومیه، اجرا می‌شود که در واقع نوعی مراسم شکرگزاری است و قدمتی سه هزار ساله دارد.
این آیین در زمان‌های گذشته و پیش از ظهور اسلام با نام «شانی‌دِر» در میان مردم منطقه مرسوم بوده است. «شانی»، نام گونه‌ی بسیار مرغوبی از انگور است که در منطقه‌ی غرب و به ویژه استان آذربایجان غربی کشت می‌شود. واژه «دِر» نیز به معنای چیدن است. جشن «شانی‌دِر» در این منطقه به شکرانه‌ی برداشت محصول انگور و تهیه‌ی آب و شیره انگور برگزار می‌شده است.

پس از ظهور اسلام این جشن تا مدت‌ها در اختیار مسیحیان و ارامنه منطقه بوده است. ادامه ی نوشته

گزارشی از همایش بین‌المللی ایران‌شناسان در شهر مونترال

۲۴ شهریور ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

سرای ایرانشناسی با همکاری پژوهشکده و کتابخانه‌ی مطالعات ایرانشناسی ومرکز بازشناسی اسلام و ایران در نظر دارد، سلسله نشست‌هایی با عنوان «گزارشی از همایش‌های بین‌المللی ایران‌شناسی» برگزار کند.

iranshenasi
به گفته‌ی دکتر محسن جعفری مذهب که دبیری این نشست‌ها را بر عهده دارد، هدف اصلی از این میزگردها اطلاع‌رسانی از همایش‌هایی است که با هدف ایران‌شناسی در سایر کشورها برگزار می‌شود و متأسفانه نتایج آن در ایران، به خوبی منعکس نمی‌شود.

کنفرانس مطالعات ایران‌شناسی هر دو سال یکبار از سوی انجمن بین‌المللی مطالعات ایران‌شناسی در یکی از شهرهای بزرگ کشورهای مختلف با شرکت ده‌ها تن از استادان ایرانی و غیر ایرانی دانشگاه‌های جهان، پژوهشگران موسسات تحقیقاتی و یا محققان مستقل که در زمینه رشته‌های گوناگون ایران‌شناسی مطالعه و تدریس و تحقیق می‌کنند برگزار می‌شود.
همایش دوسالانه‌ی بنیاد بین‌المللی ایران‌شناسی، امسال در شهر مونترال کانادا، جایی که ده‌ها هزار ایرانی در آن ساکن هستند و دو دپارتمان ایران‌شناسی در دانشگاه‌های آن(مک گیل و کنکوردیا) در زمینه‌ی مطالعات ایران فعالند، در روزهای ۶ تا ۹ آگوست ۲۰۱۴/ ۱۵ تا ۱۷ مرداد ۱۳۹۳ برگزار شد و فرصتی را برای گردهم آمدن فعالان این حوزه از جای جای جهان فراهم کرد.

فردا، سه شنبه ۲۵ شهریور ۱۳۹۳ از ساعت ۱۷ تا ۱۹، دکتر داریوش بوربور – مدیر پژوهشکده و کتابخانه‌ی مطالعات ایران‌شناسی- در مرکز بازشناسی اسلام و ایران، به ارائه‌ی گزارشی از این همایش بین‌المللی خواهد پرداخت.
مرکز بازشناسی اسلام و ایران واقع در بلوار کشاورز، خ. فلسطین جنوبی، شماره ۴۰۵، واحد ۲۲ می‌باشد.

منبع خبر: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
مرکز پژوهشی میراث مکتوب

گردشگری فرهنگی

۲۶ مرداد ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

نقش هنرهای نمایشی در جذب گردشگران فرهنگی

ثریا لشگری

gardeshgari
چکیده:
وجود جاذبه‌های فراوان، فرهنگی و تاریخی در ایران که از دیرباز مورد توجه سیاحان و جهانگردان بوده است، منابع بالقوه‌ای است که میتواند در رهایی ایران از اقتصاد تک‌محصولی و پیشبرد کشور به سمت توسعه، نقش موثری ایفا نماید. گردشگری فرهنگی، حرکت انسان و جدا شدن از مکان معمولی سکونت یا هدف دیدار از جاذبه‌های فرهنگی است. موضوع آیین‌ها وهنرهای نمایشی در ایران، از تنوع و اصالت قابل توجهی برخوردارند. این مقاله در صدد است نشان دهد، تعزیه به عنوان یک نمایش آیینی می‌تواند به سهم خود، ارزش فرهنگی و هنری کشورمان را برای گردشگران، روشن سازد.

یافته‌های این پژوهش، حاصل روش‌­های اسنادی و مصاحبه است. ادامه ی نوشته

همایش بین المللی «کردی، زبان ایرانی»

۵ مرداد ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

همایش بین‌المللی «کردی، زبان ایرانی» روزهای ۲۱ ، ۲۲ و ۲۳ مهرماه آینده به میزبانی کرمانشاه برگزار می‌شود.

رئیس شعبه بنیاد ایران‌شناسی در کرمانشاه، به تشریح برنامه‌هایی که قرار است در این همایش بین‌المللی برگزار شوند، پرداخت و اظهار داشت: در این مراسم افتتاحیه چندین کارگاه تخصصی در حوزه‌های مختلف آغاز به کار می‌کنند و اساتیدی که به این همایش دعوت شده‌اند، مقالاتشان را در این کارگاه‌ها عرضه خواهند کرد. این کارگاه‌های علمی دو روز ادامه خواهند داشت و در روز سوم که به مراسم اختتامیه اختصاص دارد، چهره‌های شناخته شده عرصه زبانشناسی به سخنرانی خواهند پرداخت.
وی همچنین عنوان کرد: در حاشیه این همایش چندین نمایشگاه با موضوعات فرهنگ کردی، مردم‌شناسی و اسناد تاریخی برگزار می‌شود. در کنار این‌ها جلسات متعدد شعرخوانی کردی خواهیم داشت. همچنین برنامه‌هایی نیز برای ارایه موسیقی اصیل و مقامی کردی برگزار می‌شود.
یک همایش بزرگ در ابعاد بین المللی
دکتر سیدضیاءالدین خرمشاهی، در ادامه‌ی سخنانش با اشاره به ابعاد گسترده همایش «کردی، زبان ایرانی» گفت: شاید در حوزه‌ی زبان‌شناسی تاکنون در کشور هیچ همایشی در این ابعاد برگزار نشده است. ۳۵ زبان‌شناس از اقلیم کردستان عراق و کشورهای مختلف دنیا مانند ترکیه، آمریکا، فرانسه، آلمان، سوئد، روسیه، ارمنستان، آذربایجان، دانمارک در حوزه‌های مختلف زبانشناسی در این همایش حضور خواهند یافت. همچنین ۲۰۰ میهمان از دانشگاه‌های مختلف کشور داریم که در میان آن‌ها اساتید برجسته‌ای از استان‌های ایلام، کرمانشاه، خراسان شمالی، کردستان و آذربایجان غربی حضور دارند. ادامه ی نوشته

نشست هم‌اندیشی عشایر کوچر تالش (گزارش تفصیلی)

۲ مرداد ۱۳۹۳ ۱ دیدگاه

 گزارش نشست هم‌اندیشی عشایر کوچرو تالش

( نگاهی به پروژه مطالعات مردم‌شناختی عشایر کوچرو تالش ۹۰ – ۱۳۸۶)

ImageGen

.

برگزار کننده‌گان: انجمن مفاخر معماری ایران

                         با همکاری موسسه میراث فردا

سخنرانان: صادق دقتی، یلدا زینعلی، امیر شکرگزار ناوی

.

.

.

یکصد و بیست و چهارمین گفتمان هنر و معماری «انجمن مفاخر معماری ایران»، به موضوع عشایر کوچ‌رو تالش، اختصاص داشت که با همکاری موسسه میراث فردا در ۱۸ تیر ماه و در باغ موزه ی قصر برگزار گردید.

برنامه با نمایش فیلم صیام، ساخته امیر شکرگزار آغاز شد. سخنران اول این نشست، آقای صادق دقتی بود که صحبت های خود را با تشکر از انجمن مفاخر معماری ایران آغاز کرد که با برگزاری این جلسه فرصتی را فراهم آوردند تا نتایج اینگونه پژوهش‌ها در اختیار علاقه مندان قرار گیرد و بحث عشایر به عنوان یکی از موضوعات جدی و حیاتی جامعه ایران مطرح شود.

مدیر پروژه‌ی مطالعاتی عشایر کوچ روی تالش، در ادامه تاریخچه‌ای از قوم تالش و جغرافیای مکانی آن به طور خلاصه بیان کردند. به اعتقاد وی، واژه «تالش» که بیشتر محققان آن را تغییر یافته واژه کادوس یا کادوش به تالوش و یا کادوس به طلیسان و بعد تالشان می‌دانند، نوعی هم‌ریشه پنداری نامانوسی است که سعی دارد به هر صورتی ارتباطی بین این سه واژه ایجاد کند. ادامه ی نوشته

میراث نشاط‌ آور مردم ایران در ماهنامه‌ی «سرزمین من»

۱۷ خرداد ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

پنجاه و ششمین شماره‌ی ماهنامه ایران‌شناسی و ایرانگردی «سرزمین‌من» ویژه‌ی خرداد ۹۳ منتشر شد. پرونده‌ی اصلی این شماره از مجله به مراسم عروسی اقوام ایرانی، میراث ماندگار و نشاط‌ آور ایرانیان اختصاص دارد.

sarzamin e man

در این شماره‌ی «سرزمین ‌من»، گزارش‌ها و مقالاتی به همراه تصاویری درباره عروسی‌های ایرانی، وضعیت محیط‌ بانان ایران، مجموعه آثار یک نقاش روس در دوره ی قاجار و همین‌طور راهنمای سفرهایی برای ماه خرداد، در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

در بخش «مردم ایران» این شماره از ماهنامه، برای معرفی بخشی از مراسم عروسی در میان اقوام مختلف کشور، به سراسر ایران سفر کرده. و با همراهی تصاویر متنوع، به معرفی آئین‌های عروسی مردم ایران، که نمودی از میراث فرهنگی ناملموس سرزمین ایران است پرداخته است.

در بخشی از این گزارش که به نام «میراث شادمان»، به چاپ رسیده، آمده است:

بعضی از زبان‌شناسان،‌ واژه‌ی عروس را کلمه‌ای فارسی- عربی می‌دانند که ایرانیان در گذشته به او «وَیوگ» یا «بَیوگ» هم می‌گفتند. داماد هم از دیرباز همان داماد و «نوکدخدا»ی جشن، بوده و هست.

در ادامه، به بخشی از مراسم عروسی که در این پرونده به همراه عکس آمده است، اشاره می‌کنیم: ادامه ی نوشته

آیین گل غلتان نوزادان

۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

مطهر نمودن نوزاد در گل‌های محمدی

gol ghaltan

آیین «گل‌غلتان» یکی از رسوم سنتی مناطق مختلف شهرستان دامغان است که هم‌اکنون توسط اهالی شهر امیریه (دامغان) صورت می‌گیرد.

شهر امیریه در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی سمنان و ۲۲ کیلومتری جنوب دامغان، قرار دارد. این شهر حدود ۱۷۷۳ نفر جمعیت دارد.

بر اساس این آیین سنتی، زنان با قرائت اشعاری در وصف پیامبر اسلام، نوزاد را در میان پارچه‌ای سفید رنگ که گل‌های پر پر شده‌ی محمدی در میان آن ریخته شده قرار داده و می‌غلتانند.

این آیین، برای نوزادانی که اولین بهار زندگی خود را می‌گذرانند، اجرا می‌شود. اگر تولد نوزاد با فصل بهار و زمان رویش گل‌های محمدی مصادف شود، چند نفر از زنان فامیل برای چیدن گل، اول صبح به باغ و مزارع رفته و با ذکر صلوات و خواندن ابیاتی مانند:

همه کوه و کمر بوی تو داره یا محمد، کدوم گل قامت روی تو داره یا محمد..

به جمع‌آوری گل‌های محمدی برای اجرای این مراسم می‌نمایند. ادامه ی نوشته

حضرت علی در ترانه‌های عامیانه

۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

.

YaAliIbnAbiTalib1 (1)علی علیه‌السلام، محور و موضوع بسیاری از قصه­‌های مردم ایران است. روح و جان بسیاری از ترانه­‌ها و نغمه‌­های عامیانه است و باورها و اعتقادات و آیین‌­ها و مراسم فراوانی، در سرزمین ما با نام او پیوند خورده است. امام علی، در فرهنگ سرزمین ما چهره­ای فرا زمانی و فرا مکانی است، همیشه وجود داشته و وجود دارد و این نام در نزد ایرانیان، با برکت و حیات گره خورده است.

«مقاله‌­ی علی (ع) در ترانه‌های عامیانه» نوشته‌‌ی محمد افروغ[۱]، در شماره‌­ی دوازده فصل‌نامه‌­ی فرهنگ مردم ـ مرکز تحقیقات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ـ بهار ۸۷ ـ منتشر گردیده و اینک به مناسبت میلاد حضرت علی علیه‌السلام، بخشی از این مقاله در سایت میراث فردا بازنشر می‌گردد.

 

چکیده

ترانه‌های عامیانه جزء موسیقی فولکلور و میراث فرهنگی محسوب می‌شوند. این ترانه‌ها زاییده‌ی اندیشه، خلاقیت، ‌احساسات و عواطف عموم مردم ایران هستند.

ترانه‌های عامیانه در حقیقت وامدار جایگاه، مقام و حضور گسترده‌ی حضرت علی در تمام عرصه‌های زندگی مردم و به خصوص در حوزه‌ی موسیقی عامیانه و ترانه‌های محلی است.

به ندرت می‌توان منطقه یا مناطقی از کشور را نام برد که در حوزه‌ی ترانه‌های عامیانه از نام،‌ یاد و جایگاه مولای متقیان علی (ع) خالی باشد.

کلید واژه‌ها: علی (ع)، شعر محلی، ترانه­ی محلی، نوروزخوانی، عشق، قصه ادامه ی نوشته