اولین دوره آموزش عکس مردم نگاری در مؤسسه میراث فردا افتتاح شد
نگاه، روش و تکنیک: سه بعدی که می تواند فرد را به یک عکاس مردم نگار خوب تبدیل کند.
پنجشنبه، ۱۹ آذر اولین دوره آموزش تخصصی عکاسی مردمنگاری با حضور جمعی از دانشجویان مردم شناسی، اسماعیل عباسی؛ استاد برجسته رشته عکاسی و محمدصادق دقتی نجد فعال در حوزه انسانشناسی تصویری در ساعت ۱۱ افتتاح شد.
در ابتدای مراسم، مولتی مدیایی از عکس های مردم نگار که توسط گروه پژوهشی موسسه میراث فردا در منطقه تالش تهیه شده بود، به نمایش درآمد.
سپس آقای دقتی مدیر موسسه میراث فردا، فیلمساز مردمشناس و مولف و محقق در حوزه مردمشناسی و انسانشناسی تصویری، ضمن خوش آمد گویی به دانشجویان، در مورد ضرورت تشکیل این کلاسها به جایگاه عکس و فیلم مردمنگاری اشاره کرد و گفت: امروز عکس و فیلم مردم نگاری در جهان جایگاه خاصی پیدا کرده و فیلم مردم نگار مدعی روشهای نوینی در حوزه مردمشناسی است. اما در کشور ما تلاش چندانی در این زمینه صورت نگرفته است.
مدیر مؤسسه میراث فردا در ادامه به سابقه آموزش عکاسی و فیلمسازی مردمنگارانه در ایران اشاره کرد و اظهار داشت که دوره آموزش عکس و فیلم در ایران تنها در سال ۱۳۵۲ با همت مرحوم نادر افشاری و با حضور آقایان دکتر کاووسی و فرهاد ورهرام برگزار شد و تا سال ۵۵ ادامه یافت. اما همزمان با تحولات اجتماعی ایران این جریان نوپا ناکام ماند. در واقع یک دوره آموزشی ۳ ساله و تولید چند فیلم مردم نگار، سابقه ایران در حوزه انسانشناسی تصویری است.
وی در ادامه ضمن اشاره به تفاوت انسانشناسی تصویری در کشورهای اروپائی و ایران، اظهار داشت هدف ما از راه اندازی این دورههای آموزشی، رشد و شکوفایی انسانشناسی تصویری در ایران است تا با ورود مردمشناسان به حوزه عکاسی و فیلمسازی، سینمای مردمشناسی و عکس و فیلم مردمنگار در ایران جایگاه واقعی خود را بازیابد.
دقتی در ادامه به ذکر تاریخچهای مختصر از عکس مردمنگار اشاره کرد و گفت: از سال ۱۸۲۴ میلادی زمانی که نظریه پیتر مارک در مورد «توالی تصاویر» مطرح شد، افرادی در پی آن بودند تا با توالی تصاویر نقاشی شده به تصاویر حرکت و جان بخشند. این مسئله مصادف بود با ساخت نخستین دوربین عکاسی که در سال ۱۸۲۲ ژوزف نیسفور نیپس موفق شد اولین عکس جهان را به شکلی ناقص و ثابت تهیه کند و در ۱۸۳۹ ژوزف و همکارش لوئی داگر توانستند اصولی را برای عکاسی تنظیم و شیوه اجرای آن را نشان دهند. اما شیوه عکاسی آنها بسیار سخت بود. بتدریج دوربین های عکاسی بهبود یافت تا اینکه در سال ۱۸۸۸ جورج ایستیمن دوربین عکاسی کاملی ساخت که قادر بود با فشار دادن دگمه ای به راحتی عکسبرداری کند. پیشرفت دوربینهای عکاسی و گرفتن عکسهای متوالی از سوژهها موجب شد تا زمینه اختراع دوربین فیلمبرداری فراهم گردد و تصاویر ثابت به حرکت درآیند.
وی همچنین ابراز کرد هرچند اولین فیلم مردم نگاری توسط دکترلوئیس رنالت در سال ۱۸۹۵ یک سال بعد از اختراع سینماتوگراف فیلمبرداری شد، اما عکس مردم نگار مدتی بعد از اختراع دوربین عکاسی آغاز گردید. ادوارد شریف کورتیس از پیشگامان عکس و فیلم مردم نگار، در سال ۱۸۹۰ به عکسبرداری بومی روی آورد و با هدف به تصویر کشیدن فرهنگ بومی سرخپوستان شمال امریکا، با همکاری مالی مورگان، در طی ۲۴ سال مجموعه ۲۰ جلدی از مردم نگاری سرخپوستان شمال امریکا را فراهم آورد که دایره المعارف ارزشمندی از گزارش ها و عکس های مردم نگاری است.
نورمن بی تیندال نیز یکی دیگر از پیشگامان عکس و فیلم مردم نگاری است که از حشرهشناسی به انسانشناسی روی آورد و از سال ۱۹۲۱ در استرالیا به مردمنگاری و تهیه عکس و فیلم پرداخت.
مارگارت مید و گریگوری بیتسون نیز از پیشگامان عکس و فیلم مردم نگار بودند که در جزایر بالی و گینه نو در طی سال های ۱۹۳۶ الی ۱۹۳۹ حدود ۳۵۰۰۰ قطعه عکس و ۳۳۰۰۰ فوت فیلم تهیه کردند. بیتسون در سال ۱۹۴۲ تعدادی از این عکس ها را در مجموعهای تحت عنوان «شخصیت بالی» منتشر کرد و مارگات مید ۷ فیلم مردم نگار را از راشهای فیلمبرداری شده در طی سال های ۱۹۵۱ الی ۱۹۵۴ و همچنین در سال ۱۹۷۸ تدوین نمود.
دقتی در ادامه به بیان این نکته پرداخت که برای گرفتن عکس مردمنگار توجه به سه گزینهی نگاه، روش و تکنیک بسیار مهم و حیاتی است.
نویسنده کتاب قلمرو و موضوعات مردمنگاری، در مورد نقش نگاه در عکاسی مردم نگاری گفت: اگر ما نگاه نداشته باشیم تکنیک هم فایده ندارد و مردمشناس باید به تمام موضوعات پیرامون خود با دید مردمشناسی یعنی به نقش و رابطه یک پدیده با زندگی مردم نگاه کند.
وی در ادامه با بیان اینکه به یک عکس میتوان از زوایای مختلف هنری، مردم شناسی، ورزشی و غیره نگریست، گفت: ما در گرفتن عکس مردمنگاری نباید واقعیت را تحریف کنیم و آن را تحت الشعاع قرار دهیم، بلکه نگاه ما باید کاملا مردمشناسانه باشد و واقعیت را به همان شکلی که هست منتقل کنیم.
دقتی با بیان اینکه منظور از روش در عکاسی مردمنگار شیوههائی است که عکس را به بیان دقیق موضوع هدایت میکنند، گفت: برای عکسبرداری از یک موضوع، نه تنها خود موضوع مورد هدف است، بلکه فضای پیرامونی و جزئیات و مراحل موضوع نیز باید عکسبرداری شوند تا نشان دهیم موضوع مورد نظر در کدامین موقعیت و فضا و با چه جزئیاتی اتفاق می افتد. ذکر مراحل در بیان تصویری یک موضوع، شناخت دقیقتری از موضوع به ما می دهد و این مسئله تنها با گرفتن یک عکس امکان پذیر نیست. در عکاسی مردمنگاری در اغلب موارد برای نشان دادن یک موضوع، باید چندین عکس از موضوع گرفته شود تا فضا، جزئیات و مراحل موضوع آشکار گردد. در این صورت است که عنوان مردمنگار به عکسهای ما تعلق خواهد گرفت.
وی در پایان گفت این سه عنصر یعنی: نگاه، روش و تکنیک است که شخص را به یک عکاس مردمنگار خوب تبدیل میکند.
سپس آقای عباسی به عنوان استاد مبانی و تکنیک عکاسی، اولین جلسه تدریس عکاسی را برای دانشجویان حاضر برگزار نمود و در آن به شاخههای مختلف عکاسی، انواع مختلف دوربینها، امکانات عکاسی نگاتیو و دیجیتال و تعریف عکاسی مستند پرداخت.
عباسی عضو انجمن صنفی عکاسان مطبوعات، هیئت امنای موزه عکسخانه شهر، مدیر مسئول انجمن عکاسی ایرانشهر و عضو هیئت مؤسس انجمن عکاسان ایران، داور دهها جشنواره و مسابقه داخلی عکس، عضو شورای سیاستگذاری و دبیر یازدهمین دو سالانهی عکس ایران و مدرس دانشگاه هنر، آزاد اسلامی، شاهد و دانشکده خبر است. وی مؤلف کتابهای فرهنگ عکاسی، گنجینه موزه عکسخانه شهر، آبی که مینوشیم، بیست سال تئاتر کودکان و مترجم کتابهای زیادی مانند چگونه عکس ببینیم، زبان عکس، کار با دوربین عکاسی و … است.
کلاس های عکاسی با حضور اساتیدی چون اسمائیل عباسی (مبانی و تکنیک عکاسی)، فرهاد ورهرام (ویژگی های عکس مردم نگار) و نصرالله کسرائیان ( تجربیات عکاسی در جوامع بومی) اداره میشود.
ثبت نام دانشجویان مردم شناسی علاقه مند به عکاسی مردم نگار همچنان ادامه دارد و افرادی که جدیدا ثبت نام می کنند به زودی در قالب کلاس دیگری ساماندهی خواهند شد. علاقه مندان می توانند جهت ثبت نام با شماره تلفن های ۸۸۹۶۰۰۲۵ و ۸۸۹۶۲۸۴۲ در ساعات اداری با واحد آموزش موسسه تماس بگیرند.
