افتتاحیه اولین دوره آموزش تخصصی فیلم مردمشناسی برگزار شد
شنبه دهم بهمن ماه افتتاحیه اولین دوره آموزش تخصصی فیلممردمشناسی در ایران با حضور اساتید و دانشجویان علاقمند به این حوزه در محل مؤسسه میراث فردا برگزار شد.
در این افتتاحیه کارگردانان و مستند سازان به نامی چون مهراد اسکویی، فرشاد فداییان و محمد تهامینژاد همراه با محمدصادق دقتینجد؛ فعال در حوزه انسانشناسی تصویری و مدیر مؤسسه میراث فردا حضور داشتند.
در ابتدای جلسه محمد صادق دقتینجد با بیان اینکه همزمان با اختراع سینما فیلم مردمنگاری نیز رقم خورد گفت: در حالی که در جهان حدود سه یا چهار دوره مهم در سینمای مردمشناسی پشت سر گذاشته شده است، در ایران تلاشهای پراکندهای در رابطه با انسانشناسی تصویری صورت گرفته است و ما هنوز نتوانستهایم در این زمینه موفقیت چندانی کسب کنیم و امیدواریم این کلاسها بتواند در عملی شدن این رشته شرایط مطلوبی ایجاد کنند.
مدیر مؤسسه میراث فردا در ادامه با اشاره به سابقه آموزش عکاسی و فیلمسازی مردمنگارانه در ایران اولین فیلم تولید شده در ایران را فیلم «قالیشورها» ساخته آقای فرخ غفاری دانست که در سال ۱۳۲۹ به سفارش «ژان روش» تولید شد.
وی در ادامه افزود: دوره آموزش عکس و فیلم مردمنگاری در ایران تنها در سال ۱۳۵۲ با همت مرحوم نادر افشار نادری برگزار شد، اما همزمان با تحولات اجتماعی و پیروزی انقلاب اسلامی ایران این جریان ناکام ماند و با گذشت زمان و از اواخر دهه ۷۰ با تدریس واحدهای درسی انسانشناسی تصویری در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران به تدریج به این مقوله توجه شد.
نویسنده کتاب قلمرو و موضوعات مردمنگاری در ادامه بیان کرد که ما در این حوزه با مفاهیم مبهمی مانند انسانشناسی تصویری، فیلم مردم نگاری و فیلم مردمشناسی مواجه میشویم که قرار است دانشجویان در این دوره آموزشی به طور کامل با این واژهها آشنا شوند.
وی با اشاره به دغدغه شخصی خود در مورد اینکه چرا ما در ایران فیلمهایی نداریم که الگوهای مردمشناسی و مردمنگاری در آن حفظ شده باشند؟ گفت برای پر کردن این خلأ و شروع تولید فیلمهای مردمشناسی و مردمنگاری ما این دوره را
برگزار کردیم و هدف از راه اندازی این دورههای آموزشی، رشد و شکوفایی انسانشناسی تصویری در ایران است تا با ورود مردمشناسان به حوزه عکاسی و فیلمسازی، سینمای مردمشناسی در ایران جایگاه واقعی خود را بازیابد.
دقتینجد طول این دوره آموزشی را سه ترم متوالی دانست که به ترتیب شامل مباحث مبانی و روشها، تکنیک و فنون فیلمسازی و اجرای پروژه عملی میشود و در مجموع ۱۱ ماه طول میکشد.
مدیر مؤسسه میراث فردا در پایان با اشاره به تفاوت نگاه مردمشناس و مستندساز با بیان اینکه اولویت اصلی در نگاه یک مردمشناس واقعیت است، اساس کار مستندساز را هنر دانست و اظهار داشت که ما در فیلم مردمشناسی سعی کردهایم این دونوع نگاه را به هم نزدیک کنیم.
در ادامه محمد تهامی نژاد؛ فارغ التحصیل رشته سینما، پژوهشگر و مستندساز یکی از مشکلات اساسی دانشگاههای کشور را نبود ارتباط بین دو گروه دانشجویان و فارغالتحصیلان مردمشناسی و دانشآموختگان سینمایی دانست و امیدوار بود که این کلاسها زمینهای برای برقراری ارتباط بین این دو گروه ایجاد کند.
کارگردان مستند سینمای ایران در ادامه گفت: زمانی این ارتباط رخ میدهد که هر گروه خواستههای طرف مقابل را بتواند بفهمد و در نتیجه به زبانهای مشترکی برسند و ما امیدواریم که در این کلاسها این زبانهای مشترک شکل گیرد تا ارتباطی منطقی بین مردمنگاران و سینماگران رخ دهد.
در ادامه این جلسه مهرداد اسکویی؛ مستندساز ابراز کرد که به نظر من یک مستندساز هیچ گاه در طول ساخت فیلم نمیتواند خود را حذف کند، چرا که به نظر او همواره فرد و نگاهش در طول ساخت فیلم حضور دارد.
وی انسانشناسی را یک نظام نوشتاری دانست و در مورد چگونگی به تصویر کشیدن آن توسط سینما گفت که تا کنون تلاشهای زیادی صورت گرفته است و ما همچنان درگیر یک مقوله تئوریک در مورد انسان شناسی تصویری هستیم و امیدواریم این کلاسها راه را در این زمینه هموار کند.
کارگردان فیلم مستند دماغ به سبک ایرانی مهمترین دستاورد و مزیت این کلاسها را وجود همزمان مردمشناسان و مستندسازان در یک مکان و نزدیکی این دو گروه به یکدیگر دانست .
اسکویی در ادامه گفت: جذابیت این کلاسها برای من این است که در طول این دوره مستندسازان بیشتر به علم و مردمشناسان بیشتر به هنر نزدیک میشوند.
آخرین سخنران افتتاحیه کلاسهای آموزش فیلمبرداری فیلم مردم شناسی فرشاد فداییان؛ عکاس، مستندساز و محقق بود که درمورد این کلاسهای آموزشی گفت: از آنجا که مردم شناسان به اندازه کافی با نظریههای مختلف آشنا هستند باید به تدریج کار تصویری را جایگزین نوشتن کنند تا با حوزه دیگری از زبان جهانی نیز آشنا شوند.
وی گفت من بر این باور دارم که میان فیلمسازان و مردمشناسان نباید یک تعامل مکانیکی برقرار شود و ما نباید اصراری در برقراری این نوع تعامل داشته باشیم بلکه افراد؛ خود باید این ارتباط را ایجاد کنند و ما باید در پایان کار کنار آنها باشیم و به نظر من مشارکت واقعی همین است .
وی در پایان افزود که افراد قبل از آشنایی با سینمای مستند باید با ملزومات بیانی سینما بطور عام آشنا شوند
این جلسه حدود ساعت ۱۷ با پرسش و پاسخ دانشجویان خاتمه یافت و سپس اولین جلسه آموزش فیلم مردمنگاری با حضور فرهاد ورهرام آغاز به کار برد.
تهیه و تنظیم: سعیده رضوانی
