مصاحبه با دکتر سعیدی مدنی مدیرگروه مردمشناسی دانشگاه یزد
دکتر سید محسن سعیدی مدنی متولد ۲۳ آذر ۱۳۳۶در تهران است، وی مدرک کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای خود را از دانشگاه رانچی هند دریافت کرد و تاکنون در زمینه مردمشناسی چند کتاب با عناوین «مقدمه ای بر مکاتب انسان شناسی»، «در آمدی بر مردم شناسی اعتقادات دینی»، «شکل گیری و توسعه نظریه های کلاسیک در انسان شناسی»و «انسانشناسی روستائی با تأکید بر استان یزد» و یک کتاب به زبان انگلیسی تحت عنوان culture of hendu on moslem (تأثیر فرهنگ هندونیزم بر مسلمانان هند) نوشته است، مؤسسه میراث فردا در راستای معرفی مؤسسهها و مراکز دانشگاهی کشور با دکتر سعیدیمدنی؛ مدیر گروه مردمشناسی دانشگاه یزد گفتگوئی تلفنی انجام داده است که در ذیل با هم میخوانیم:
آقای دکتر ابتدا بفرمائید رشته مردمشناسی دانشگاه یزد از چه سالی تأسیس شد؟
در سال ۱۳۷۵ رشته علوم اجتماعی در دانشگاه یزد تأسیس شد، با گذشت دو سال یعنی در سال ۱۳۷۷ رشته مردمشناسی نیز در این دانشگاه دائر شد.
آیا اساتید و اعضای هیئت علمی این دانشگاه در رشته مردمشناسی تحصیل کردهاند؟
در دانشگاه یزد تنها کسی که مردمشناسی خوانده است من هستم که مدرک کارشناسی ارشد و دکترای مردمشناسی را از دانشگاه رانچی هند دریافت کردهام، اما سایر اساتید این رشته جامعهشناسی و علوماجتماعی خواندهاند.
آیا واحدهای درسی ارائه شده رشته مردمشناسی دانشگاه یزد مطابق با دروس دانشگاه تهران است یا شما به بومیسازی دروس توجه خاص دارید؟
ما در دانشگاه یزد بر اساس سرفصلهائی که وزارت علوم در اختیار ما قرار میدهد عمل میکنیم، متأسفانه دروسی که ما در اینجا داریم به هیچ وجه بومی نیستند و چه خوب میشد اگر وزارت علوم سرفصلهای جدید را تدوین میکردند تا ما هم بر همان اساس عمل کنیم، مثلا” یزد فرهنگ خاص خود را دارد که سایر شهرهای ایران فاقد این فرهنگ و آداب و رسوم هستند و اگر درسها بومی بود قطعا” کارائیای که برای دانشجویان داشت خیلی بهتر بود، مثلا” برخی درسها مثل انسانشناسی روستائی یا ایلشناسی نیاز به اردوهای خارج از شهر دارند و دانشجویان هم اشتیاق زیادی نسبت به اینگونه اردوها نشان میدهند، در حالی که در سرفصل دروس ارائه شده توسط وزارت علوم به این مسائل اشارهای نشده و در نتیجه به ما هم چنین اجازهای داده نمیشود و اگر مشکلی پیش بیاید وزارت علوم ما را دادخواست میکند.
تا کنون که بیش از ۱۰ سال از تأسیس این رشته در دانشگاه یزد میگذرد آیا در زمینه مردمشناسی همایش یا برنامه خاصی هم توسط این دانشگاه صورت گرفته است؟
در سال ۱۳۸۶ یک همایش مردمشناسی با حضور ۷۰ نفر از دانشجویان دانشگاه تهران و چند تن از اساتید گروه مردمشناسی این دانشگاه مانند دکتر ناصر فکوهی، امیلیا نرسیسیانس و منیژه مقصودی برگزار شد و در طول دو روز چند کارگاه هم تشکیل شد و قرار بر این شد که اینگونه روابط تداوم داشته باشد اما متأسفانه دیگر چنین همایشهائی برگزار نشد.
به نظر شما برگزاری چنین همایشهایی تا چه حد در شناساندن این رشته به دانشجویان مؤثر است؟
چنین برنامههائی در شناخت هرچه بیشتر دانشجویان دانشگاهها با سایر اساتید و دانشجویان دانشگاههای مختلف نقش بسزائی دارد و قطعا” ارتباط داشتن و تبادل اطلاعات با مراکز و دانشگاههای مختلف مردمشناسی و دانستن اینکه هر استاد در دانشگاههای مختلف چه کتابهائی منتشر کرده است در توسعه و شناخته شدن هرچه بیشتر این رشته بسیار مؤثر است و امیدوارم در آینده نیز شاهد چنین برنامههائی باشیم.
آیا قصد دارید در دانشگاه یزد مقطع کارشناسیارشد مردمشناسی را هم ایجاد کنید؟
راستش را بخواهید ایجاد مقطع ارشد مردمشناسی نه تنها در دانشگاه ما بلکه در سایر دانشگاهها منوط به داشتن اعضای هیئت علمی است که متأسفانه به دلیل نبود مقطع دکترای مردمشناسی در ایران تعداد این افراد بسیار کم است و در نتیجه ما برای ایجاد مقطع ارشد با مشکل نبود استاد مناسب برای تدریس مواجه هستیم. در واقع داشتن امکانات برای ایجاد مقطع ارشد مسأله بزرگتری است و متأسفانه باید بگویم یکی از بزرگترین مشکلات ما برای توسعه این رشته در مقاطع بالاتر در یزد یا حتی سایر شهرها نبود اعضای هیئت علمی است چرا که هنوز در ایران دوره دکترای این رشته شکل نگرفته است و در نتیجه از نظر هیئت علمی با مشکل مواجه هستیم. از سوی دیگر راستش را بخواهید من به احتمال بسیار زیاد این ترم آخرین ترمی است که در دانشگاه یزد ماندگار هستم و اگر خدا بخواهد از آنجا که خودم اصالتا” کاشانی هستم قصد رفتن به دانشگاه کاشان را دارم و اگر خود در این دانشگاه بودم حتما” برای ایجاد دوره ارشد تمام تلاشم را میکردم.
به نظر شما چرا تاکنون در ایران رشته مردمشناسی در مقطع دکترا تأسیس نشده است؟
به نظر من در وهله اول وزارت علوم باید به فکر ایجاد مقطع دکترای مردمشناسی در ایران باشد و از سوی دیگر یک سری مشکلات و اختلاف نظرهائی که در برخی دانشگاهها بین اساتید وجود دارد باید حل و فصل شود تا بتوان برای پیشرفت و توسعه این رشته گامهای بزرگتری برداشت، متأسفانه باید گقت به دلیل نبود مقطع دکترای مردمشناسی در ایران این رشته عقیم به شمار میرود و تا زمانی که اقدامی در جهت ایجاد دوره دکترا صورت نگیرد نمیتواند مردمشناس تربیت کند و در نتیجه نمیتوان به بارور شدن آن امید داشت.
پیشنهاد شما برای پیشرفت و شناخته شدن هرچه بیشتر این رشته چیست؟
به نظر من تنها کار و بهترین کاری که میتوان انجام داد ایجاد دوره دکترای این رشته است، متأسفانه معاون آموزشی هنوز از نوع رشتههای مختلف در کشور و اینکه هر یک در چه مقطعی نیاز به پذیرش دانشجو دارند ناآگاه است واگر وزارت علوم در دانشگاههای مختلف مقطع ارشد این رشته را هم نگیرد عمر مردمشناسی به پایان میرسد. متأسفانه ما امروز در دانشگاههایمان جامعهشناس تربیت میکنیم ولی میگوئیم آنها مردمشناس هستند. با توجه به اینکه ایران یک کشور باستانی با آداب و رسوم و فرهنگ غنی است در هر گوشهای از این کشور میتوان مردم شناسی را ایجاد کرد. از سوی دیگر مؤسسات مردمشناسی باید دانشجویان و فارغالتحصیلان این رشته را در مراکز مرتبط به کارگیرند، با ابراز تأسف باید بگویم حتی میراث فرهنگی که از نام آن هم معلوم است که با مردمشناسی سر و کار دارد از دانشجویان و فارغالتحصیلان این رشته بسیار کم استفاده میکند. از دید من مردمشناسی ضعیف باقی مانده و مؤسسات مختلف مردمشناسی در ایران با آن همه فرهنگ و سنن، آنطور که باید موفق عمل نکردهاند.
تهیه و تنظیم: سعیده رضوانی
