خانه > اخبار مردم شناسي, ترکمن > ضرب‌المثل‌های ترکمنی

ضرب‌المثل‌های ترکمنی

ستاربردی فجوری

ترکمنهر ملت و قومی دارای باورها و اعتقادات خاص خود می‌باشد. ضرب‌المثل‌ها نیز از همین باورها و اعتقادات سرچشمه گرفته و سینه‌به‌سینه بین توده‌ی مردم نقل شده و ماندگار شده است؛ ضرب‌المثل‌های ترکمن هم از این قاعده مستثنی نبوده و نیست. ریشه‌ی ضرب‌المثل‌ها‌ی ترکمن نیز برگرفته از آموزه‌های اجتماعی، فرهنگی، دینی و … این قوم می‌باشد که به نظر می‌رسد مفهوم هر یک از ضرب‌المثل‌ها به قدری وسیع است که می‌توان در فلسفه‌ی وجودی آنها هزاران هزار جمله، بلکه کتاب‌ نوشت. در پشت هر یک از این ضرب‌المثل‌ها مفهومی پندآمیز نهفته که با بیانی موزون و در یک جمله‌ی کوتاه و دلنشین گفته می‌شود. از جمله ضرب‌المثل‌های ترکمن می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

 (gp Tapmasang konekleng gpenh gpleh)ــ گپ تابمسانگ، کونکلانگ گپنه گپلا

.معنی: هرگاه برای صحبت کردن موضوعی پیدا نکردی ازگذشتگان سخن بگو

(ob baŠhi qemeldamaz č Tanqreh sez)ــ تانقره سیز چوب باشی قیملدماز

.معنی: بدون اراده خالق یکتا هیچ چیزی حرکت نمی‌کند

( koĉa koĉa yûvrt bolar qoneh berseng Ôbh bolar)ــ کوچا،کوچا یورت بولار، قونه برسینگ اوبه بولار

.معنی: با کوچ کردن از جایی به جای دیگر سرزمین پیدا می‌کنی و هرگاه یکجا بیتوته کنی روستایی خواهد شد

( jez  Ûqlan Îyt bolar olmasa yget bolarــ عجیز اوغلان ایت بولار، اولماسا یگیت بولار (כ

.معنی: جوان یتیم بسیار به رنج و زحمت بیفتد، اگر نمیرد در آینده جوان رعنایی خواهد شد

(Tixanem hŝley bolsen demerm oĉleh bolsn)ــ تیخانم هوش‌لی بولسن، دمیرم اوچ‌لی بولسن

.معنی: دهقانم باهوش و گاوآهنم تیز باشد

(donyany kem sorar ahmaq sorar)ــ دنیانی کیم سورر احمق سورر

.معنی: دنیا از آن احمق است

 (qonŝing pees bolsa qaĉ qortel obang pees bolsa koč qortel)ــ قونشینگ پیس بولسا قاچ قورتل، اوبانگ پیس بولسا کوچ قورتل

.معنی: اگر همسایه‌ات بد بود، فرارکن و اگر هم‌روستایی‌ات بد بود کوچ کن

(yaddan oba bolmaz totdan kolga bolmaz)ــ یاد‌دن اوبا بولماز، توت‌دن کول‌گه بولماز

.معنی: از بیگانه هم‌روستایی نمی‌شود، همچنانکه از درختِ توت سایه نمی‌شود

(atang bar qa dos tany ateng bar qa yol tany)ــ آتانگ بارقا دوست تانی، آطینگ بار قا یول تانی

.معنی: تا پدرت هست دوستانی پیدا کن و تا اسب داری مسافرت کن

(At kem ky menan ky)ــ آط کیم کی، مینن کی

.معنی: اسب از آن کسی است که سوار شده است

(At menan atseny tanemaz)ــ آط منن آتاسنی تانماز

.معنی: کسی که سوار بر اسب است پدرش را نمی‌شناسد

(yamana yanasa yarasy yoqar qazana yanasa qarasy yoqar)ــ یمان یانسا، یاراسی یوقار، قازن یاناسا قاره سی یوقار

.معنی: با بدان بنشینی بد می‌شوی همچنانکه اگر به دیگ سیاه نزدیک شوی سیاه خواهی شد

(delem baŝma gtir zolem)ــ دیلم باشی‌ما گتیر ظلم

.معنی: زبان سرخ سر سبز به باد می‌دهد

 

تحقیقات میدانی در روستای اجن سنگرلی،شهرستان کلاله – استان گلستان.

______________________________

مطالب مرتبط:

معرفی یکی از بازی های بومی ترکمن ها

آزال بویندریق درمیان ترکمن ها(شخم زنی سنتی باگاو)

  1. محمدخواجه زاده
    ۳ اسفند ۱۳۹۲ در ۲۱:۰۲ | #1

    سلام عالی بودمتشکرم

  1. بدون بازتاب