ميراث فردا » فقدان هنرمندان نمایش‌های سنتی ایران
خانه > اخبار مردم شناسي, فرهنگ ایران, مردم‌شناسی تصویر > فقدان هنرمندان نمایش‌های سنتی ایران

فقدان هنرمندان نمایش‌های سنتی ایران

«سعدی افشار» و «مرشد ولی‌الله ترابی»«سعدی افشار» و «مرشد ولی‌الله ترابی»، دو پیشکسوت عرصه‌ی نمایش‌های سنتی ایران،  از رفتگان سال ۹۲ هستند. هنرمندانی که کمتر در تاریخ نمایش ایران تکرار خواهند شد.

سعدی افشار با نام کامل سعدالله زحمت‌خواه، پیشکسوت نمایش‌های سنتی سیاه‌بازی و تخت حوضی، در ۳۰ فروردین ۹۲ پس از تحمل یک دوره‌ی طولانی بیماری به علت عفونت ریوی و پوکی استخوان در خانه شخصی خود در تهران درگذشت.

سعدی افشار، تنها بازمانده‌ی بازیگران نسل سیاه‌باز در نمایش‌های روحوضی در ایران بود که برای نخستین بار در سال ۱۳۳۰ روی صحنه رفت.

متاسفانه از تکنیک‌های هنری سعدی افشار نیز هیچ کتابی تهیه نشد و سعدی افشار با همه‌ی تکنیک خود جامعه تئاتر ایران را تنها گذاشت. «عالیجناب سیاه» تنها کتاب منتشر شده درباره سعدی افشار، روایت‌کننده زندگی و خاطرات این هنرمند بی‌بدیل است.

عالیجناب سیاه؛ زندگی و خاطرات سعدی افشار» به کوشش لاله عالم در سال ۱۳۹۱ از سوی نشر پوینده، روانه کتابفروشی‌ها شده بود. تنها منبع لاله عالم برای نگارش این کتاب خود سعدی افشار بود و کتاب در گفت‌وگوهای نویسنده با او شکل گرفت.

قطب‌الدین صادقی، مدرس، نمایشنامه‌نویس، مترجم و کارگردان مطرح و پرکار دهه اخیر مقدمه‌ای برای کتاب «عالیجناب سیاه» نوشت. او در بخشی از این مقدمه درباره شخصیت سعدی افشار گفت:

«سعدی افشار در تاریخچه‌ی نمایش روحوضی معاصر ایران، یک استثناست. او چهره‌ای جذاب، خلاق، هوشمند و بسیار مردمی است که خلاقیت‌های ۵۰ ساله اخیر نمایش روحوضی بدون حضور و کار و نام او معنا ندارد.»

مرشد ولی‌الله ترابی نیز «از جمله درگذشتگان سال۹۲» بود. او در سال ۱۳۱۵ متولد شد و ۱۲ مرداد ۱۳۹۲ در سن ۷۷ سالگی به دلیل بیماری سرطان در تهران درگذشت.
نقالی، شاهنامه خوانی و طومار نویسی از تخصص‌های ویژه مرشد ترابی بود.

مرشدترابی غیر از نقالی تعدادی از داستان‌های شاهنامه را کارگردانی کرد و به صحنه برد که از آن میان می‌توان به «‌داستان سیاوش»، «هفت خوان رستم» و «تولد رستم» اشاره کرد.

داوود فتحعلی‌بیگی ـ نمایشنامه نویس و هنرمند هنرهای نمایشی سنتی ـ در چهاردهم مرداد ۱۳۹۲ در بخشی از سخنان خود در مراسم تشییع مرشدترابی گفت: «زمانی که خبر وفات مرشد ترابی را شنیدم تمام وجودم فریاد شد، چرا که بارها پیگیر ثبت و ضبط یک دوره روایت و نقل مرشد ترابی از شاهنامه شدم، اما هیچکدام از مسوولان توجهی نکردند.»

این استاد هنر نقالی و نمایش، علاوه بر تهیه و تنظیم چندین طومار نقالی، روایت‌های گوناگون شاهنامه را نیز در چندین جلد گردآوری کرده که یک جلد آن با نام «مشکین ‌نامه» از سوی انتشارات نمایش به چاپ رسید.

روحشان شاد..

منبع: خبرگزاری کتاب ایران