خانه > اخبار مردم شناسي, فرهنگ ایران > آیین گل غلتان نوزادان

آیین گل غلتان نوزادان

مطهر نمودن نوزاد در گل‌های محمدی

gol ghaltan

آیین «گل‌غلتان» یکی از رسوم سنتی مناطق مختلف شهرستان دامغان است که هم‌اکنون توسط اهالی شهر امیریه (دامغان) صورت می‌گیرد.

شهر امیریه در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی سمنان و ۲۲ کیلومتری جنوب دامغان، قرار دارد. این شهر حدود ۱۷۷۳ نفر جمعیت دارد.

بر اساس این آیین سنتی، زنان با قرائت اشعاری در وصف پیامبر اسلام، نوزاد را در میان پارچه‌ای سفید رنگ که گل‌های پر پر شده‌ی محمدی در میان آن ریخته شده قرار داده و می‌غلتانند.

این آیین، برای نوزادانی که اولین بهار زندگی خود را می‌گذرانند، اجرا می‌شود. اگر تولد نوزاد با فصل بهار و زمان رویش گل‌های محمدی مصادف شود، چند نفر از زنان فامیل برای چیدن گل، اول صبح به باغ و مزارع رفته و با ذکر صلوات و خواندن ابیاتی مانند:

همه کوه و کمر بوی تو داره یا محمد، کدوم گل قامت روی تو داره یا محمد..

به جمع‌آوری گل‌های محمدی برای اجرای این مراسم می‌نمایند.

پس از جمع‌آوری گل‌های چیده شده، گل‌ها را پرپر می‌کنند و نوزاد را در خانه حمام کرده، و پس از خشک کردن بدنش، وی را میان پارچه‌ای که معمولاً سفید است و گل برگ‌ها در آن ریخته شده، در بستری از گل برگ‌های محمدی می‌خوابانند. چهار نفر از اعضای خانواده نیز، چهارگوشه‌ی پارچه را می‌گیرند و نوزاد را با ذکر صلوات و خواندن اشعاری در گل برگ‌ها می‌غلتانند. پس از انجام مراسم، مهمانان با چای و شربت و شیرینی پذیرایی می‌شوند.

در باورهای رایج میان اهالی منطقه، غلتاندن نوزاد در میان گل‌های محمدی، سبب طراوت و شادابی او و دور ماندن از زشتی‌ها و بیماری‌های مختلف است. همچنین طراوت گل برگ‌ها، از پوست بدن نوزاد محافظت کرده و کودک را خوشرو و سرزنده نگاه می‌دارد. از سوی دیگر، سبب می‌شود که کودک به بوی گل‌ها عادت کند و به آن حساسیت نداشته باشد.

مراسم گل غلتان نوزاد در حدود صد سال قدمت دارد و در سال ۹۱ نیز در فهرست آمار معنوی کشور به ثبت رسیده و در زمره‌ی میراث معنوی شهرستان دامغان قلمداد می‌گردد. البته چند سالی است که گل‌غلتان، به صورت جشنواره به اجرا در می‌آید و سبب رونق گردشگری در این شهرستان نیز گشته است.

در این جشنواره که اردیبهشت امسال هفتمین سال برگزاری آن بود، بیش از ۲۰۰ نوزاد که نخستین بهار زندگی خود را می گذرانند، همراه با ذکر صلوات و.. در گل غلتانده شده و در این آیین شرکت کردند.

  منابع:
     -سیمای استان سمنان/ علی بنی اسدی/ ناشر: دفتر امور اجتماعی استانداری سمنان/ سال انتشار ۱۳۷۴/جلد اول.

     –برنامه‌ی «فرهنگ مردم»، رادیو ایران

     –ویکی‌پدیا