ميراث فردا

۲۵ تیر ۱۳۹۳

از تاخیر پیش آمده در انتشار مطالب سایت پوزش می‌خواهیم

(سایت میراث فردا از تاریخ ۲۶ خرداد تا ۲۴ تیر غیر فعال بود)

میراث نشاط‌ آور مردم ایران در ماهنامه‌ی «سرزمین من»

۱۷ خرداد ۱۳۹۳

پنجاه و ششمین شماره‌ی ماهنامه ایران‌شناسی و ایرانگردی «سرزمین‌من» ویژه‌ی خرداد ۹۳ منتشر شد. پرونده‌ی اصلی این شماره از مجله به مراسم عروسی اقوام ایرانی، میراث ماندگار و نشاط‌ آور ایرانیان اختصاص دارد.

sarzamin e man

در این شماره‌ی «سرزمین ‌من»، گزارش‌ها و مقالاتی به همراه تصاویری درباره عروسی‌های ایرانی، وضعیت محیط‌ بانان ایران، مجموعه آثار یک نقاش روس در دوره ی قاجار و همین‌طور راهنمای سفرهایی برای ماه خرداد، در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

در بخش «مردم ایران» این شماره از ماهنامه، برای معرفی بخشی از مراسم عروسی در میان اقوام مختلف کشور، به سراسر ایران سفر کرده. و با همراهی تصاویر متنوع، به معرفی آئین‌های عروسی مردم ایران، که نمودی از میراث فرهنگی ناملموس سرزمین ایران است پرداخته است.

در بخشی از این گزارش که به نام «میراث شادمان»، به چاپ رسیده، آمده است:

بعضی از زبان‌شناسان،‌ واژه‌ی عروس را کلمه‌ای فارسی- عربی می‌دانند که ایرانیان در گذشته به او «وَیوگ» یا «بَیوگ» هم می‌گفتند. داماد هم از دیرباز همان داماد و «نوکدخدا»ی جشن، بوده و هست.

در ادامه، به بخشی از مراسم عروسی که در این پرونده به همراه عکس آمده است، اشاره می‌کنیم: ادامه ی نوشته

گفت‌وگوی اختصاصی با رزلا راگازی؛ مستندساز و استاد انسان‌شناسی

۱۷ خرداد ۱۳۹۳

مستندساز باید شجاع و جسور باشد

گفتگو: مریم باقری

rozla ragazii

رزلا راگازی، متولد رم و استاد انسان‌شناسی رسانه، موزه‌شناسی و فرهنگ تصویری است. زمینه‌ی اصلی پژوهش‌های او عبارتند از: رسانه و انسان‌شناسی، ارتباطات، پرفورمنس، مهاجرت، دوران کودکی و سینمای اقلیت‌ها.

سال‌هاست که مستندهای مردم‌شناسی می‌سازد؛ عضو جشنواره‌ی نفا است و به عنوان داور در جشنواره‌های فیلم بسیاری حضور داشته است.

یک فیلم‌ساز چطور می‌تواند از یک جشنواره، بهترین بهره را ببرد و فیلمش را معرفی کند؟

کاری که من معمولاً انجام می‌دهم، این است که اول سعی می‌کنم کاتالوگ آن‌لاین جشنواره را در صورتی که منتشر شده باشد، ببینم که بفهمم چه کسانی قرار است در جشنواره شرکت کنند. به این خاطر که بعضی از ما همدیگر را می‌شناسیم و این حس خوبی است که قرار است به یک جشنواره، به یک مهمانی بروید که در آن‌جا دوستانتان را خواهید دید. جامعه‌ی مستندساز جامعه‌ی کوچکی است و به همین دلیل است که در جشنواره‌ها آشناهای زیادی می‌بینید. کار دیگری که می‌کنم، این است که سعی می‌کنم انرژی مثبت داشته باشم، اما در کنار این‌که سعی می‌کنم خوش‌بین باشم، قطعاً استرس هم دارم، چراکه قرار است یک فیلم جدید را معرفی کنم. شاید به این دلیل که فیلم قرار است مورد نقد قرار گیرد، می‌ترسم. شاید فیلم جدیدم از فیلم قبلی‌ام ضعیف‌تر باشد. شاید هم خلاف این پیش بیاید، و فیلم مورد توجه قرار گیرد و از فیلم قبلی موفق‌تر عمل کند. اگر برنده هم بشوم که خیلی عالی خواهد بود، نه به خاطر خود جایزه، بلکه به خاطر پولی که همراه جایزه به من می‌دهند و می‌توانم با آن فیلم جدیدی را شروع کنم و بسازم. می‌دانی، فیلم‌سازان مستند خیلی فقیر هستند. مثل فیلم‌سازان داستانی نیستند. درنتیجه خیلی باید تلاش کنند. برای همین، جشنواره فرصتی است که بتوانید آدم‌های جدید را ملاقات کنید و با همکارانتان معاشرت کنید و چند همکار جدید پیدا کنید. من در جشنواره‌های زیادی حضور داشتم. در هر جشنواره‌ای حداقل دو یا سه دوست جدید پیدا کرده‌ام. در نتیجه هر جشنواره فرصتی است که شبکه‌ی خود و دوستانتان را گسترش دهید. ادامه ی نوشته

عشایر کوچروی تالش: مقاله دوم

۱۱ خرداد ۱۳۹۳

معیشت عشایر کوچروی منطقه‌ی شاندرمن، با تکیه بر دامداری و دامپروری

 

فیروزه هیبتیان

کارشناس ارشد مردم‌شناسی

 موسسه­‌ی میراث فردا در سال ۱۳۸۶، به منظور بازشناسی و ثبت و ضبط فرهنگ عشایر کوچروی تالش، طرح مطالعات مردم­‌شناختی گسترده‌­ای را در منطقه عمومی تالش آغاز کرد. بعد از مراحل اولیه­‌ی کار و انجام سفر اکتشافی (اسفند ماه ۱۳۸۶)، مطالعات اسنادی در سال ۱۳۸۷ توسط یک گروه پنج نفره از پژوهش‌گران مردم‌شناس موسسه انجام گرفت و در سال ۸۸ با اعزام دو گروه پژوهشی، مطالعات میدانی و مردم‌­نگاری در دو محور «اورما ملال» و «شاندرمن» به مدت یک سال (خرداد ۸۸ تا خرداد ۸۹) به اجرا درآمد و یک دوره کامل کوچ را در ابعاد و موضوعات مختلف ثبت و ضبط نمود. از فروردین ۱۳۹۰ نیز تولید فیلم «کوچَ کوچ» بر اساس مطالعات میدانی انجام یافته، آغاز و پس از ۱۴ مرحله فیلم‌برداری در اسفند ماه همان سال پایان یافت.

مقاله­­‌ی زیر، حاصل پژوهش‌­های میدانی پژوهش‌گرانی است که در مراحل مختلف کوچ در کنار یک خانواده‌­ی کوچرو قرار گرفتند، با آن­ها زندگی کردند، کوچ کردند و حضور آن­ها به ارتباط عمیق و مشارکت گروه با اعضای خانواده انجامید.

چکیده:

13

تالش ـ محور مطالعاتی شاندرمن ـ میان‌بند الوزنه
اطراق‌گاه خانوار کوچروغفار خانی ـ ۸۸/۴/۲۲
عکس: فیروزه هیبتیان ـ آرشیو میراث فردا

مقاله‌­ای که در ادامه خواهد آمد، تحت عنوان «چگونگی معیشت عشایر کوچ­روی منطقه‌­ی شاندِرمَن با تکیه بر دامداری و دامپروری» تالیف شده است. از آنجایی که نحوه‌­ی معاش و شیوه‌­ی معیشت مردم این منطقه، کاملا حول محور دامپروری این منطقه می­‌چرخد، در این مقاله سعی شده این موضوع با تکیه بر اقتصاد اصلی مردم منطقه، مورد ارزیابی قرار گیرد. بر طبق همین اصل، ابتدا انواع دام مورد بحث قرار گرفته و آنگاه به منابع و شیوه­‌های مختلف کسب درآمد توسط مردم پرداخته شده است. این شیوه‌­های کسب درآمد در واقع منبع اصلی معیشت مردم منطقه را در بر می‌گیرد. در ادامه به امور مرتبط دامداری، بازارهای محلی و خوراک و سفره‌­ی خانواده‌­ی مردم آن منطقه، پرداخته شده است. ادامه ی نوشته

نقد و بررسی کتاب «نظریه‌ی اجتماعی و مسئله شهری»

۱۰ خرداد ۱۳۹۳

نشست نقد و بررسی کتاب «نظریه‌ی اجتماعی و مسئله‌ی شهری»، به همت انجمن جامعه‌شناسی ایران و با همکاری معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، برگزار می‌شود.

shahr

کتاب «نظریه اجتماعی و مسئله شهری»، اثری از «پیتر سوندرز» و با ترجمه‌ی محمود شارع‌پور از سوی انتشارات تیسا، و در ۶۱۵ صفحه، و در زمینه‌ی مطالعات شهری به چاپ رسیده است.

جامعه‌ی ایران، مانند دیگر جوامع طی چند دهه‌ی اخیر به سوی جامعه شهری در حال تحول بوده است. شهری‌شدن جامعه ایران، ضمن خلق فرصت‌های تازه و مهم برای توسعه‌ی همه‌جانبه، با چالش‌های گسترده و عمیق اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی همراه است. ما اکنون بیش از هر زمان دیگر نیازمند روش‌ها و رویکردهای تازه و کارآمد برای شناخت و مدیریت شهری هستیم. و باید بتوانیم هم‌زمان تجربه‌های مطالعات و مدیریت شهری در سطح جهانی و محلی را شناسایی و آنها را ارتقا بخشیم تا به دانش گسترده و عمیق شهری برای توسعه شهری و مدیریت آن دست یابیم.

مضامین این کتاب در هشت فصل، با عناوین «نظریه‌ی اجتماعی، سرمایه‌داری و مسئله‌ی شهری»، «شهر به مثابه‌ی یک اجتماع بوم‌شناختی»، «شهر به مثابه‌ی یک شکل فرهنگی»، «شهر به مثابه‌ی یک نظام اجتماعی ـ فضایی»، «شهر به مثابه‌ی ایدئولوژی»، «شهر به مثابه‌ی واحد فضایی مصرف جمعی»، «جامعه‌شناسی شهر غیر فضایی» و «از نظریه‌ی اجتماعی شهری تا جامعه‌شناسی مصرف» تنظیم شده‌اند. ادامه ی نوشته

«پیشه‌ها و حِرف در دوره‌ی قاجار»

۵ خرداد ۱۳۹۳

kart postal

دویست و یکمین نمایشگاه موزه‌ی عکسخانه‌ی ‌شهر با عنوان «پیشه‌ها و حرف در دوره قاجار، به روایت کارت پستال‌های تاریخی» و به کوشش مهرداد اسکویی از ۲۸ اردیبهشت تا ۱۶ خرداد ۹۳، در محل عکسخانه‌ی شهر دایر می‌باشد.

این هشتیمن نمایشگاه از مجموعه نمایشگا­ه‌هایی است که از مجموعه کار­ت‌پستال‌های مهرداد اسکویی به نمایش درآمده و در آن تعداد ۴۲ کارت‌پستال با موضوع مشاغل ایران در عهد قاجار، برای بازدید علاقه‌مندان به نمایش درآمده است. این کارت‌پستال‌ها که همگی متعلق به دوره‌ی قاجار است، سعی دارد گوشه­ ای از مشاغل آن دوره مانند طوافی، طبابت، سلمانی، نعل­بندی، آب­‌فروشی، نخ‌­ریسی، ریسمان­‌بازی، درشکه‌­چی، جیگرکی و آسیابانی­ را  به نمایش بگذارد. همچنین در کنار نمایش کارت‌پستال‌ها، متون تحقیقی متناسب با هر یک از این مشاغل نیز، به منظور شناساندن ویژگی‌­های هر تصویر، تهیه شده است. ادامه ی نوشته

«میراث فرهنگی و معنوی ایران»

۳ خرداد ۱۳۹۳

miras farhangi

جلد نخست کتاب «میراث فرهنگی و معنوی ایران» تالیف ابوالفضل عربشاهی، آثار تاریخی و نمادهای میراث معنوی ایران را بررسی کرده و به معرفی آثار مادی و معنوی ثبت شده، در فهرست جهانی یونسکو پرداخته است.

این کتاب، به قلم ابوالفضل عربشاهی در سه بخش کلی با عناوین «میراث فرهنگی»، «میراث معنوی» و «پیوست‌ها» تهیه و تنظیم شده است.
نخستین بخش کتاب ضمن تعریف برخی مفاهیم بنیادی در باستان‌شناسی، نظریه‌های باستان‌شناسان درباره‌ی ادوار پیش از تاریخ را بیان می‌کند و در ادامه، میراث فرهنگی به جای مانده از اقوام، ملل و نحل ایرانی را به اختصار معرفی و بررسی می‌کند. هفت تپه، چغازنبیل، آرامگاه ارجان بهبهان، جام نقره‌ای جلیل‌آباد، پاسارگاد، تخت‌جمشید، کاخ فیروزآباد، کاخ بیشاپور، کاخ سروستان، آتشکده آذرگشتسب و طاق‌بستان برخی از مهم‌ترین آثاری هستند که در این بخش کتاب مورد بررسی قرار می‌گیرند.
نویسنده در این بخش همچنین به بررسی سکه‌های ایران باستان، مانند سکه‌های هخامنشی، سکه‌های اسکندر مقدونی، سکه‌های سلوکی، سکه‌های اشکانی، ‌سکه‌های ساسانی و.. نیز می‌پردازد.
بخش بعدی کتاب به میراث معنوی ایران‌، اختصاص یافته است. سنت‌های شفاهی و گفتاری، هنرهای نمایشی و موسیقیایی، رسوم اجتماعی، آیین‌ها و جشن‌ها، دانش و فعالیت‌های سنتی مربوط به طبیعت و کیهان و فنون و مهارت‌های مرتبط با صنایع دستی، از  مصادیق میراث فرهنگی به‌شمار می‌روند. ادامه ی نوشته

آیین گل غلتان نوزادان

۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۳

مطهر نمودن نوزاد در گل‌های محمدی

gol ghaltan

آیین «گل‌غلتان» یکی از رسوم سنتی مناطق مختلف شهرستان دامغان است که هم‌اکنون توسط اهالی شهر امیریه (دامغان) صورت می‌گیرد.

شهر امیریه در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی سمنان و ۲۲ کیلومتری جنوب دامغان، قرار دارد. این شهر حدود ۱۷۷۳ نفر جمعیت دارد.

بر اساس این آیین سنتی، زنان با قرائت اشعاری در وصف پیامبر اسلام، نوزاد را در میان پارچه‌ای سفید رنگ که گل‌های پر پر شده‌ی محمدی در میان آن ریخته شده قرار داده و می‌غلتانند.

این آیین، برای نوزادانی که اولین بهار زندگی خود را می‌گذرانند، اجرا می‌شود. اگر تولد نوزاد با فصل بهار و زمان رویش گل‌های محمدی مصادف شود، چند نفر از زنان فامیل برای چیدن گل، اول صبح به باغ و مزارع رفته و با ذکر صلوات و خواندن ابیاتی مانند:

همه کوه و کمر بوی تو داره یا محمد، کدوم گل قامت روی تو داره یا محمد..

به جمع‌آوری گل‌های محمدی برای اجرای این مراسم می‌نمایند. ادامه ی نوشته

بررسی مسایل جهان‌شهری در کتاب «شهروندی فرهنگی»

۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۳

shahrvandi

نیک استیونسون با تالیف کتاب «شهروندی فرهنگی» به بررسی مسایل مربوط به جهان‌شهری پرداخته است.

در این کتاب که افشین خاکباز، ترجمه‌ی آن را برعهده داشته است، شهروندی دارای بنیان‌های فرهنگی‌­ای معرفی شده است که مجموعه‌ای از ارزش‌های اجتماعی مانند مساوات‌طلبی، ‌آزادی، ‌فردگرایی و مردم‌سالاری در کنار مسئولیت‌پذیری از این بنیان فرهنگی حمایت می‌کنند.

مولف در این کتاب مفاهیمی مانند شهروندی مدنی،‌ سیاسی و اجتماعی را پیش کشیده و اعتقاد دارد این مفاهیم می‌تواند تمام نیازهای فرهنگی افراد را پوشش دهد. و به همین دلیل باید با مفهوم «شهروندی فرهنگی» که به حقوق و نیازهای فرهنگی اشاره دارد، تکمیل شوند.

کتاب «شهروندی فرهنگی» به شهروندان می‌آموزد؛ آن‌ها افزون بر حقوق مدنی،‌ سیاسی و اجتماعی،‌ از حقوق فرهنگی نیز برخوردار هستند و دارای مجموعه‌ای از «نیازهای فرهنگی» هستند.

مولف در این کتاب شش فصلی سعی دارد شهروندی فرهنگی را در کنار شهروندان جهان‌شهری، به خوانندگان معرفی کند تا نیازهای مربوط به خلاقیت،‌ خودشکوفایی و فراغت را در آن‌ها بیدار کند.

وی به نقش رسانه‌ها در فصل چهارم کتاب اشاره کرده است و در آن مباحثی مانند رسانه،‌ شهروند و قدرت فرهنگی را در کنار سرعت ارتباطات بیان کرده است.

مولف در این کتاب با یادآوری این که فرهنگ مصرفی، مرگ شهروندی را در پی دارد، به سرمایه‌ی فرهنگی نیز اشاره کرده است و آن را دستور کاری کوتاه برای آینده می‌داند.

کتاب«شهروندی فرهنگی» در ۳۲۰ صفحه و از سوی انتشارات تیسا منتشر شده است. علاقه‌مندان می‌توانند این کتاب را با قیمت ۱۲ هزار تومان خریداری کنند.

منبع: خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)

حضرت علی در ترانه‌های عامیانه

۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۳

.

YaAliIbnAbiTalib1 (1)علی علیه‌السلام، محور و موضوع بسیاری از قصه­‌های مردم ایران است. روح و جان بسیاری از ترانه­‌ها و نغمه‌­های عامیانه است و باورها و اعتقادات و آیین‌­ها و مراسم فراوانی، در سرزمین ما با نام او پیوند خورده است. امام علی، در فرهنگ سرزمین ما چهره­ای فرا زمانی و فرا مکانی است، همیشه وجود داشته و وجود دارد و این نام در نزد ایرانیان، با برکت و حیات گره خورده است.

«مقاله‌­ی علی (ع) در ترانه‌های عامیانه» نوشته‌‌ی محمد افروغ[۱]، در شماره‌­ی دوازده فصل‌نامه‌­ی فرهنگ مردم ـ مرکز تحقیقات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ـ بهار ۸۷ ـ منتشر گردیده و اینک به مناسبت میلاد حضرت علی علیه‌السلام، بخشی از این مقاله در سایت میراث فردا بازنشر می‌گردد.

 

چکیده

ترانه‌های عامیانه جزء موسیقی فولکلور و میراث فرهنگی محسوب می‌شوند. این ترانه‌ها زاییده‌ی اندیشه، خلاقیت، ‌احساسات و عواطف عموم مردم ایران هستند.

ترانه‌های عامیانه در حقیقت وامدار جایگاه، مقام و حضور گسترده‌ی حضرت علی در تمام عرصه‌های زندگی مردم و به خصوص در حوزه‌ی موسیقی عامیانه و ترانه‌های محلی است.

به ندرت می‌توان منطقه یا مناطقی از کشور را نام برد که در حوزه‌ی ترانه‌های عامیانه از نام،‌ یاد و جایگاه مولای متقیان علی (ع) خالی باشد.

کلید واژه‌ها: علی (ع)، شعر محلی، ترانه­ی محلی، نوروزخوانی، عشق، قصه ادامه ی نوشته